De Noodzaak

Lopend kunstproces
voor: Sustainable Cooperation Program (SCOOP)

Voor het interdisciplinaire onderzoeksprogramma SCOOP werd ik geselecteerd als kunstenaar om wetenschappelijke inzichten over samenleven te vertalen naar kunst.

Uit honderden onderzoeken extraheerde ik één thema dat me persoonlijk raakt én maatschappelijk relevant is: de kracht van samenwerking in crisissituaties.

Wist je dat crises wereldwijd niet zozeer overleefd worden door de rijkste mensen, maar door mensen die verbonden zijn met elkaar? Onderzoek laat keer op keer zien: in tijden van crisis heb je veel meer aan buren die weten wie je bent en wat je nodig hebt, dan aan alarmsystemen, dure auto’s of een vol noodpakket. Want als het erop aankomt, heb je mensen nodig die elkaar komen helpen. Niet spullen.

En wat blijkt nog meer uit SCOOP onderzoeken: mensen vinden het léúk om elkaar te helpen. Zo leuk, dat hulp vaak spontaan en intuïtief georganiseerd wordt zonder hiërarchisch systeem of sturende macht. Ergens zit het nog in ons: collectief zijn.

DE NOODZAAK
Met kunstproject De Noodzaak wil ik laten zien dat crisisvoorbereiding niet (alleen) gaat over een individueel Noodpakket, maar over sterke banden tussen mensen. Over elkaar leren kennen, en voor elkaar zorgen wanneer het nodig is. Niet overleven, maar samenleven. De Noodzaak is een participatieve kunstinstallatie in de vorm van een prep store, die bezoekers uitnodigt om na te denken over wat ons als samenleving werkelijk veerkrachtig maakt: niet spullen, maar de relaties, zorgpraktijken en gemeenschappen die nu al bestaan.

Het project is ontwikkeld in co-creatie met meer dan 40 burgerinitiatieven en circa 100 deelnemers door heel Nederland. Samen bedachten we bijzondere producten – gemaakt van typische noodpakket-items – die symbool staan voor wat ons collectief veerkrachtig maakt. Tijdens de tentoonstelling (vanaf september 2026) kunnen bezoekers deze objecten en verhalen ontdekken en actief deelnemen aan een Collectieve Checklist.

De Noodzaak ontwikkel ik niet alleen, want met samenwerking wordt alles leuker. De co-creatiesessies werden sterker dankzij co-designers en community experts Alieke Geerts en Nienke Aalbers. De houten constructie is gebouwd door Anouk de Vries. Stagiair Jasmijn Lanjouw heeft illustraties gemaakt en hielp bij de vorm en de workshops. Margreet Rijlaarsdam en Eza Doortmont hebben meegeholpen met schilderen. Anna Reerds en Lotte de Jong gaven advies over de tentoonstellingsinrichting. Annette Knol en Bertrand Burgers hielpen het concept scherper te maken. Mijn ateliergenoten van Bureau Blad staan me bij in al mijn persoonlijke en artistieke crises. En natuurlijk grote dank aan het SCOOP art netwerk en specifiek het onderzoek van Lisa Willemsen en het SCOOP art kernteam: Esmee Veenstra, Wike Been, Liesbet Heyse, Tanja van der Lippe, Chiara Mancuso, Gabriella Edelstein, en mede-kunstenaar Quita Felix, die ook haar eigen kunstwerk aan het ontwikkelen is.